Một câu chuyện của trẻ em kể rằng họ nhà chuột thấy cuộc sống của chúng sẽ tốt hơn nếu treo được một cái chuông vào cổ mèo. Ý tưởng rất hay, nhưng ai sẽ liều mạng sống của mình làm cái việc treo chuông cổ mèo đó?
Chuột đàn trăm kế ngàn phương
Rủ nhau tính chuyện treo chuông cổ mèo
Nhưng nào ai dám đi treo
Cuối cùng đành để bác mèo ngự chuông
Tú Sót
Thực ra, đây chẳng phải là vấn đề riêng của nhà chuột. Làm thế nào cả một chiếc máy bay đầy hành khách lại trở nên bất lực trước chỉ một tên không tặc có súng? Làm thế nào một đội quân xâm lược tương đối nhỏ hay các bạo chúa có thể kiểm soát những dân tộc lớn trong một thời gian dài?
Nếu tất cả đồng lòng tiến lên thì khả năng thành công rất lớn. Nhưng sự trao đổi và phối hợp cần thiết cho một hành động như vậy rất khó. Vì vậy, khi cần hành động đơn độc để tạo đà cho đám đông, câu hỏi nảy sinh là: "Ai sẽ là người hành động đầu tiên?". Người đi đầu sẽ phải trả giá rất đắt, có thể bằng mạng sống của mình với phần thưởng chỉ là niềm vinh quang hay biết ơn sau khi chết đi.
Liệu điều đó có đáng?
05 May 2007 Tư duy chiến lược - Avinash K. Dixit
|